Ελληνικά Français

Teaching English to students with dyslexia

Within a period of 3 months in the year of 2010, I was blessed with 7 different students, who are not associated with each other in any way, but who share something in common: they have been labelled dyslexic.

My name is Dimitra-Teresa Tsakiroglou. I am a freelance translator and a private English tutor.

I will not dwell on what dyslexia is supposed to be. There are so many books, studies, surveys, opinions and views on the topic and personally I have not found a definition or explanation that resonates what I experience, nor do these truly or practically provide me with assistance in learning how to teach children that have dyslectic traits.

What you will read below is an account of my personal experience teaching children with dyslexia. I had neither prior official training on, nor do I have a scientific or academic background in teaching children with dyslexia. What I describe below may be challenged by any specialist. What can’t be challenged is my personal experience and my experience is my truth.

I have witnessed that, should parents discover or be told that their child suffers from dyslexia, they are engulfed by a sense of doom and gloom.

Similarly, should teachers discover or be informed that a student of theirs is dyslexic, they tend to experience a sense of difficulty and uneasiness as to how to approach the student, or doubt whether they have the time and resources to pay the attention required.
This is only natural, since we have been taught that dyslexia is a disability.
I have chosen to speak about four of my seven students, not because the other three are not equally exceptional, but because their case is very similar to that of the four I will speak about.
I hope that you will find this experience helpful.

Helen: “Just keep swimming, swim, swim, swimming!”

Helen’s case could be very well compared to Dory from Finding Nemo. She is a bubbly, cheerful and determined 12 year-old. Tall, beautiful with long wavy dark hair and large deep brown eyes, who bestows you the most amazingly beautiful smile that instantly brightens your mood… that is, of course, if she trusts you -and she has reasons not to trust people.
Helen has been officially diagnosed by Greek governmental health specialists with a form of dyslexia which is short-term memory loss. In fact, they have even verbally stated to her mother that she is most probably slightly “retarded”.
Helen bursts into my classroom with an air of confidence, determination and positivity. She leaves no room for me to linger on my own thoughts, agendas and personal issues. I sometimes find myself dreading her arrival, because I am too engulfed in my own miserable thoughts and would rather be left alone in my corner to lick my wounds. But no! She is capable of ringing my doorbell without taking her finger off the bell for 30 seconds and loudly stomps upstairs with determination. She announces “I am here!” She gives me a jolting wake up call to duty! She is dynamically present and knows exactly what she wants and how to get it. She is contagiously cheerful and energetic. She goes straight to the board and says “So, let’s begin! Let me show you what I have learnt!” Now, if that what it’s like to be “slightly retarded”, then bring it on! I don’t know who could be insane enough not to want this retardation! In fact I do know... but let's not go there.
Teaching English to a student with short-term memory loss is undoubtedly a challenge. But within the first few months, I had begun to believe that short-term memory loss may also be looked upon as a blessing. How else could you be so happy and cheerful? By forgetting what upset you; by discarding useless information from your brain; by living in the present with all your senses in full gear.
Helen may have short-term memory loss, but through observation of her learning pattern, noting down what and when she registers and when and what she rejects, together we have come up with a method that has so far, helped her learn English. Expressions and words which are associated with images and accompanied by a voice recording in English help Helen remember them. She has also expressed the need to write everything on the board in English and then translate it. Helen has no difficulties reading and writing. This method may eventually need to be discarded, as Helen is an evolving human being. Lately, Helen has expressed the need to be part of the lesson planning. We sit together and decide what to learn. For example, I may choose the phrasal verbs and we search for suitable images together on the internet. We gradually build her skills in English, without following a strict program that leads towards obtaining a certificate. The objective is not to obtain a certificate, but to learn to communicate in English. Part of the objective is to create the conditions in which she can build her confidence -that she is, in fact, able to learn a foreign language. With mutual trust, observation, listening to each other and working together, a new method is always found… as long as the teacher’s intention to create the right learning conditions is pure. Children always sense our pure intention. Never underestimate their intuition.
We do have some setbacks, but when the mass of information she has been given perhaps a month ago, suddenly rises to the surface, the phenomenon is overwhelmingly abundant! That is her gift for my making the effort, for my being willing to be non-judgmental, for not giving up on her, for believing in her, for not thinking she is dyslexic and for seeing her for who she is: Perfect Helen.

John: “I am what I believe.”

“I am dyslexic; therefore I can’t read or write.” Yes, this is John’s current excuse… but not for long. It’s really up to John, but I am determined not to give up on him.
You see, John's early childhood from the age of 6, until recently at the age of 15, has been full of diagnoses, treatments and major disappointments. The system has successfully managed to convince John that he is defective; that he has a problem; that he is different from normal people. He is dyslexic. The reason he confuses the letters of the alphabet is that he has a problem. He can’t be saved; he can’t be corrected. John knows that he can’t be “corrected”… but this might be because he hasn’t realized that he doesn’t need correction and that he is capable of achieving anything he sets his mind to.
At some point, John’s mother realized the magnitude of the damage to John’s self-esteem that had been caused by 9 years of efforts and promises to correct his problem. In her effort to help him in the best way she knew possible, she consulted every professional specialist and institute she could find throughout Greece… to make him normal again; just like everyone else. When she realized that instead of being “corrected”, he had been battered by specialists who scientifically “knew better” with the constant conviction that he needed to be “corrected”, she took him out of the system completely to salvage any positive self-confidence he may have had left in him. She gave him his space. She allowed him to be who he is. To feel safe with whom he is. John’s mother has written a detailed article regarding her experience which in my opinion should be shared with as many parents as possible, whether their children are dyslexic or not. I find it a real eye-opener to our own intentions and fears as parents and how these can mislead us and burden our children.
So, John finally decided that he needed to learn English, because he was stuck at some stage of an online computer game. He found a reason that mattered to him. I met his mother through my search for someone who had an in-depth knowledge of dyslexia with hand-on experience.
My search led me to this article written by Christiana Sophocleous, B.Msc, M.Msc, an alternative learning consultant who is herself dyslexic. Without Christiana’s valuable guidance and John’s mother’s experience and encouragement, I would be left in the dark as to what dyslexia is thought to be and what it really isn’t. I will not go into what I believe it is, since, as far as I'm concerned, it does not exist. My own hands-on experience today has proven to me that these students do not have a disability to learn. They learn perfectly fine, as long as I cooperate with them to find a way that suits their learning needs. I believe in what I personally experience and observe and do not find it enlightening to take any specialist’s word for anything without exploring the truth for myself. If anyone would like to read an alternative view as to what it’s like to be dyslexic, this article is a good place to start.
So, finally John was willing to learn English. Once again, I had to start from scratch. I knew nothing about him. I had to learn what makes him tick. Once again, through mutual trust and cooperation, we created a method that is currently working. And there is no single standard method. Teaching in general requires teachers to be constantly “on their toes”, flexible and on the lookout for new ways of having fun learning. It’s like a dance. It’s very boring doing the same dance steps all the time. Improvisation, creativity and free expression are what make it all exciting and worthwhile.
In the beginning, John would refuse to write or read, so instead of forcing him, I used the computer with images and voice recording. I have been using this method for a year now and have recently, slowly and gently coaxed him into writing. So far, John has greatly improved his spelling by learning phonics.
John is still convinced that he can’t read or write… because the specialists have told him so. He is very well aware of the fact that I am no specialist. “I’m dyslexic… can’t you see that?” That is John’s excuse… but not for long. He has started to write some sentences -and he doesn’t confuse words when reading a text… as long as he has become familiar with expressions and words and knows how to use them. If he encounters a word he hasn’t seen before, he isn’t able to pronounce it correctly, but once the word is associated with what he is interested in and he realizes how to use it, he easily recognizes it in the text and spells it correctly.

Theodora: “I am NOT dyslexic. Don’t say I’m stupid.”

Theodora is 12 years old. She is athletic, tall and slim, with beautiful, clear, piercing eyes and full of dreams. She wants to travel the world. She is in the first form of high school. When I undertook Theodora as a student, her mother was unaware that she functioned mainly through her right-brain… that, as the specialists would say, she is “dyslexic”. I could see the tell-tale signs from day one, but preferred to wait for a few weeks to learn more about her. In the end, Theodora was officially diagnosed by an institute as a dyslexic and her mother was told that with a system of lessons that would also cost a fortune, Theodora could be “corrected”. Fortunately, Theodora's mother doesn’t believe that dyslexia is a problem and she understands that if her daughter is provided with the right conditions, she can equally learn what non-dyslexic students can.
Right-brain dominant people tend to see the whole picture and do not dwell on the details. I could see that when Theodora had a text in front of her, she would quickly scan through it and tell me what she assumed it was talking about.
They also seem to have a strong tendency to discard from their memory any information they do not find of any use to them at that given time. Personally, I find this rather practical. Why memorize something when you aren't given the opportunity to apply it in practice, to experience it, to experiment with it, or to see it in real life?
However, the educational system is not based on real-time, real-life experiencing of information.
So, I soon realized in practice, that the solution was not to apply some scientific method such as those indicated by specialists, by using pictures and plasticine and forming words, for example. Once when I suggested using cards and plasticine she stared fiercely at me and retorted: “I’m not a baby, you know!” I heard that loud and clear. So I coaxed her gently into attempting to read a text word by word, to pay attention to the details, to avoid assuming what the message was. To do that, since it was information that could not be applied in real-time, I have to find ways of assisting Theodora in associating that information with situations in her personal life -and if that seems impossible, we improvise. We might read one paragraph in one room and read the other paragraph in another. In that way, by physically changing location, Theodora is able to remember where she was when she read certain information and the remembrance of where she was physically assists her in recalling that information.
However, Theodora also wants to do things the way non-dyslexic children can. The result? She can! Theodora has realized for herself that she is able to pay attention to the details in a text if she is determined to do so, and she is utterly satisfied that she can finally understand her English lessons from school. She has chosen her own way. All I did was to give her the space to find it. She refuses to accept being called a “dyslexic” because she is very well aware of the common misconception people have about this. People tend to think that dyslexic children are basically stupid.

Stavros: “I am blessed with dyslexia.”

Stavros is a 46 year old businessman. He asked me to help him improve his English because he needed to increase his communication with entrepreneurs abroad -and guess what! He is also “dyslexic”! During the first two lessons, I detected his reluctance to read and write. Since he is an adult, I asked him if he had trouble reading and writing at school and he answered affirmatively. I then asked him if he was ever told that he might be “dyslexic “and his response was:
“Yes! I do have dyslexia! In fact, I am blessed with dyslexia! Dyslexia has helped me become the successful businessman I am. It has helped me find my own ways of achieving things and success. I feel special that I am able to perceive things in a way that people without dyslexia are incapable of.”
My heart opened wide to this beautiful person.
Is there any need to say more? He is living proof that dyslexia is NOT a disability. It is a different way of perceiving things. I now also teach his 5 year old son English… who is also right-brained and a brilliant human being.

What have I learned so far?

My teacher’s favourite quote is from Albert Einstein who said “I never teach my pupils; I only attempt to provide the conditions in which they can learn.”
My experience so far has showed me that no two people are the same and there is no “standard” teaching methodology to create the conditions in which students can learn. Learning is an evolving experience through creativity -and teaching must respond to this experience.
I find it sad, or should I say tragic that, in Greece at least, teaching draws very little from the source of creativity, which is the right brain. It is as if its purpose is to imprison and crystallize the learning process in a frigid and stagnant framework, a “one-size-for-all” mindset -as if attempting to train students to become robotic and disinterested.
I will admit that we have been convinced that this framework is the only one possible for a school of say, 300 students. Then again, I feel that it is so untrue. There must be other reasons that we do not wish to bother transforming this framework and it is up to each of us to take responsibility and figure this out.
This is my experience so far. There is so much more to learn.
I am blessed with seven students who are right-brained.

Dimitra-Teresa Tsakiroglou    


Διδάσκοντας Αγγλικά σε μαθητές με δυσλεξία

Το 2010 και μέσα σε μια περίοδο τριών μηνών, είχα την τιμή να εμφανιστούν στον δρόμο μου 7 διαφορετικοί μαθητές που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους, αλλά που έχουν ένα κοινό στοιχείο: έχουν χαρακτηριστεί ως δυσλεξικοί.
Ονομάζομαι Δήμητρα-Τερέζα Τσακίρογλου. Είμαι ελεύθερος επαγγελματίας στον χώρο των μεταφράσεων και παραδίδω ιδιαίτερα μαθήματα Αγγλικών.
Δεν θα σταθώ σε αυτό που υποτίθεται ότι είναι η δυσλεξία. Υπάρχουν ήδη αρκετά βιβλία, έρευνες, θεωρίες και γνώμες πάνω σε αυτό και προσωπικά δεν έχω βρει κάτι που να θυμίζει αυτό που η ίδια βιώνω, ούτε που να μου παρέχει μια πραγματική και ουσιαστική βοήθεια στο πώς να διδάξω μαθητές που φέρουν τα χαρακτηριστικά της δυσλεξίας.
Θα σας περιγράψω την προσωπική μου εμπειρία διδάσκοντας παιδιά με δυσλεξία. Δεν έχω εξειδικευμένη κατάρτιση, ούτε επιστημονικό ή ακαδημαϊκό υπόβαθρο σε αυτόν τον τομέα. Όσα περιγράφω μπορεί να αμφισβητηθούν από οποιονδήποτε ειδικό. Αυτό που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί είναι η δική μου εμπειρία και αλήθεια.
Έχω δει γονείς να βυθίζονται σε συναισθήματα άγχους, ανασφάλειας και απογοήτευσης όταν διαπιστώνουν ότι έχουν παιδί που πάσχει από δυσλεξία.
Έτσι και οι εκπαιδευτικοί όταν ανακαλύπτουν ή ενημερώνονται ότι ένας μαθητής τους είναι δυσλεκτικός, έχουν την τάση να νιώθουν άβολα και να δυσανασχετούν ως προς τον τρόπο προσέγγισης του μαθητή, ή δεν είναι βέβαιοι εάν διαθέτουν τον χρόνο και τα μέσα για να τους δίδουν την απαιτούμενη προσοχή.
Αυτό είναι φυσιολογικό, αφού έχουμε διδαχθεί ότι η δυσλεξία είναι αναπηρία.
Έχω επιλέξει να μιλήσω για τέσσερις από τους επτά μαθητές μου, όχι επειδή οι άλλοι τρεις υστερούν σε κάτι, αλλά επειδή η περίπτωσή τους είναι παρόμοια με αυτήν των τεσσάρων που θα περιγράψω.
Εύχομαι η εμπειρία μου να σας φανεί χρήσιμη.

Ελένη: «Κολυμπάμε! Κολυμπάμε!»

Η περίπτωση της Ελένης μπορεί κάλλιστα να παρομοιαστεί με αυτήν της Ντόρυ από την ταινία «Ψάχνοντας τον Νέμο». Η Ελένη είναι ένα δωδεκάχρονο κορίτσι γεμάτο ενθουσιασμό και αποφασιστικότητα. Ένα κορίτσι ψηλό, με μακριά, καστανά, κυματιστά μαλλιά και μεγάλα βαθυκάστανα μάτια. Το όμορφο χαμόγελό της φωτίζει τη διάθεσή σου… αν φυσικά σε εμπιστεύεται. Και έχει λόγους να μην εμπιστεύεται εύκολα τους άλλους. Η Ελένη έχει επίσημα διαγνωστεί από τον αρμόδιο Δημόσιο Φορέα ότι πάσχει από απώλεια βραχυπρόθεσμης μνήμης ως μια μορφή δυσλεξίας. Μάλιστα, οι ειδικοί ανέφεραν προφορικά στη μητέρα ότι η Ελένη ίσως είναι και ελαφρώς καθυστερημένη.
Η Ελένη εισβάλει στην τάξη μου με έναν αέρα αυτοπεποίθησης, αποφασιστικότητας και θετικής διάθεσης. Δεν αφήνει κανένα περιθώριο να βυθιστώ στις δικές μου σκέψεις ή στα προσωπικά μου ζητήματα. Μερικές φορές με πιάνει μια μικρή ανησυχία ενόψει της άφιξής της, γιατί είμαι τόσο βαθιά χωμένη στις δικές μου μίζερες σκέψεις που θα προτιμούσα να με αφήσουν ήσυχη στη γωνία να γλύφω τις πληγές μου. Αλλά όχι! Η Ελένη φτάνει στην πόρτα της πολυκατοικίας μου και κτυπά το κουδούνι συνεχόμενα για τουλάχιστον 30 δευτερόλεπτα. Ανεβαίνει τα σκαλιά με δυνατά και αποφασιστικά βήματα. Φτάνοντας στο διαμέρισμά μου, βροντοφωνάζει «Ήρθα!». Η Ελένη με καλεί στο καθήκον με ένα δυνατό τράνταγμα! Είναι δυναμικά παρούσα και ξέρει ακριβώς τι θέλει και πώς το θέλει. Έχει μια μεταδοτική, χαρούμενη διάθεση, γεμάτη ενέργεια. Πηγαίνει κατευθείαν στον πίνακα και λέει «Ξεκινάμε! Θα σας δείξω τι έμαθα!» Πείτε μου, αν είναι έτσι οι «ελαφρώς καθυστερημένοι», ποιος δεν θα ήθελε μια δόση από αυτό; Αν αυτό λέγεται καθυστέρηση…
Η εκμάθηση Αγγλικών σε μαθητή με απώλεια βραχυπρόθεσμης μνήμης, θεωρείται, αναμφίβολα, ως πρόκληση. Αλλά στους πρώτους μήνες, είχα αρχίσει να πιστεύω ότι η βραχυπρόθεσμη απώλεια μνήμης μπορεί να θεωρηθεί και ευλογία. Πώς αλλιώς θα μπορούσε κανείς να είναι τόσο χαρούμενος και ευδιάθετος, ξεχνώντας τι ήταν αυτό που τον χάλασε; Απορρίπτοντας άχρηστες πληροφορίες από τον νου του; Ζώντας έντονα το παρόν με όλες του τις αισθήσεις;
Ναι, η Ελένη φαίνεται να έχει απώλεια βραχυπρόθεσμης μνήμης. Ωστόσο, παρατηρώντας τον τρόπο που μαθαίνει, σημειώνοντας τι είναι αυτό που απορρίπτει και τι είναι αυτό που συγκρατεί και πότε, έχουμε βρει μαζί μια μέθοδο που, μέχρι τώρα, την έχει βοηθήσει να μάθει Αγγλικά. Η συνοδεία των εκφράσεων και λέξεων με εικόνες και φωνητική ηχογράφηση βοηθά την Ελένη να τα θυμάται. Έχει εκφράσει και το ενδιαφέρον να γράφει τα πάντα στον πίνακα και να τα μεταφράζει. Η Ελένη δεν συναντά καμία δυσκολία στην ανάγνωση και τη γραφή. Ίσως κάποια στιγμή να πρέπει να αλλάξουμε τη μεθοδολογία μας, καθώς η Ελένη είναι ένα ανθρώπινο ον που συνεχώς εξελίσσεται. Τώρα τελευταία, η Ελένη εκφράζει την επιθυμία να συμμετέχει στην οργάνωση της διδακτέας ύλης. Καθόμαστε παρέα και αποφασίζουμε τι είναι αυτό που θα μάθει. Για παράδειγμα, επιλέγω εκφράσεις και ρήματα και αναζητούμε τις αντίστοιχες εικόνες μαζί στο διαδίκτυο. Δομούμε σταδιακά τις ικανότητές της στην Αγγλική γλώσσα, χωρίς να ακολουθούμε ένα αυστηρό πρόγραμμα με σκοπό την απόκτηση πτυχίου. Γιατί ο στόχος δεν είναι η απόκτηση πτυχίου γλωσσομάθειας, αλλά η ικανότητα να επικοινωνεί στα Αγγλικά. Μέρους του στόχου είναι η δημιουργία των συνθηκών εκείνων, όπου η Ελένη μπορεί να δομήσει την πεποίθησή της ότι είναι ικανή να μάθει μια ξένη γλώσσα. Με αμοιβαία εμπιστοσύνη, παρατήρηση και συνεργασία, πάντα βρίσκεται η κατάλληλη μέθοδος, αρκεί ο εκπαιδευτικός να έχει την πρόθεση να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες μάθησης. Τα παιδιά πάντα διαισθάνονται την ειλικρινή μας πρόθεση. Δεν πρέπει ποτέ να υποτιμούμε τη διαίσθηση των παιδιών.
Σίγουρα, αντιμετωπίζουμε κάποιες δυσκολίες, αλλά όταν το πλήθος των πληροφοριών που έχει λάβει ακόμη και έναν μήνα πριν, βγαίνει ξαφνικά στην επιφάνεια, το αποτέλεσμα είναι απίστευτα συγκινητικό και επαρκές! Αυτή είναι η ανταμοιβή μου για την πρόθεση που έχω και τη διάθεση να μην κρίνω την Ελένη, να μην την χαρακτηρίζω ως δυσλεξική, να μην δυσανασχετώ με τα αποτελέσματα, να πιστεύω ότι δεν υπάρχει περίπτωση να μην μάθει και να τη βλέπω όπως μου παρουσιάζεται, ως αυτό που είναι. Η τέλεια Ελένη.

Γιάννης: «Είμαι αυτό που πιστεύω».

«Είμαι δυσλεξικός. Άρα δεν διαβάζω, ούτε γράφω καλά». Αυτή είναι η δικαιολογία που χρησιμοποιεί ο Γιάννης εδώ και πολύ καιρό…. αλλά όχι για πολύ ακόμη. Εξαρτάται από εκείνον, φυσικά, αλλά είμαι αποφασισμένη να μην του περάσει.
Βλέπετε, η ζωή του Γιάννη από την ηλικία των 6 έως πρόσφατα, που είναι 15 ετών, ήταν γεμάτη από διαγνώσεις, θεραπείες και μεγάλες απογοητεύσεις. Το σύστημα κατάφερε να πείσει τον Γιάννη ότι είναι ελαττωματικός, ότι έχει πρόβλημα. Τον έπεισε ότι δεν είναι σαν τους άλλους. Είναι δυσλεξικός. Ο λόγος που μπερδεύει τα γράμματα σε μια λέξη είναι επειδή έχει πρόβλημα. Δεν μπορεί να θεραπευτεί. Δεν μπορεί να διορθωθεί. Ο Γιάννης γνωρίζει ότι δεν μπορεί να διορθωθεί. Αλλά ίσως επειδή δεν έχει συνειδητοποιήσει ότι δεν χρειάζεται διόρθωση και ότι είναι ικανός να πετύχει οτιδήποτε θέσει ως στόχο.
Σε κάποιο σημείο, η μητέρα του Γιάννη αντιλήφθηκε την έκταση της ζημιάς στην αυτοεκτίμηση του Γιάννη, που προκλήθηκε από 9 χρόνια προσπαθειών και υποσχέσεων διόρθωσης του «προβλήματός» του. Στην προσπάθειά της να τον στηρίξει με όσα μέσα είχε και όσο καλύτερα μπορούσε, η μητέρα του Γιάννη απευθυνόταν σε κάθε ειδικό και ίδρυμα που μπορούσε να βρει σε όλη την Ελλάδα, ώστε να τον κάνει πάλι κανονικό, όπως τα άλλα παιδιά. Δεν υπήρξε, όμως, κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα και αντιθέτως, η πεποίθηση του Γιάννη ότι είχε πρόβλημα ενισχυόταν όλο και περισσότερο. Έτσι, τον έβγαλε εντελώς από το σύστημα για να σώσει όποια θετική πεποίθηση τού είχε απομείνει για τον εαυτό του. Του έδωσε χώρο. Τού επέτρεψε να είναι όπως είναι. Να αισθάνεται ασφάλεια με αυτό που είναι. Η μητέρα του Γιάννη περιγράφει λεπτομερώς την οδύσσειά τους σε ένα άρθρο. Κατά τη γνώμη μου, το άρθρο αυτό θα πρέπει να διαβαστεί και όχι μόνο από γονείς, ανεξάρτητα από το αν τα παιδιά τους έχουν χαρακτηριστεί ως «δυσλεξικά». Θεωρώ ότι αποκαλύπτει τις προθέσεις και τους φόβους μας και τον τρόπο με τον οποίο οι δικοί μας φόβοι και η αίσθηση ανασφάλειας μπορούν να μας παρασύρουν σε μονοπάτια που επιβαρύνουν τα παιδιά μας.
Είχε, λοιπόν, φτάσει η στιγμή που ο Γιάννης αποφάσισε ότι χρειαζόταν να μάθει Αγγλικά. Κι αυτό γιατί είχε κολλήσει σε μια πίστα ενός ηλεκτρονικού παιχνιδιού στο διαδίκτυο. Είχε βρει έναν λόγο για να μάθει τη γλώσσα. Από την άλλη μεριά, εγώ αναζητούσα κάποιον με εις βάθος γνώση και εμπειρία της δυσλεξίας και βρήκα το άρθρο αυτό της Χριστιάνας Σοφοκλέους, Σύμβουλος Εναλλακτικής Μάθησης, η οποία φέρει και η ίδια τα χαρακτηριστικά της δυσλεξίας. Και μέσω της κυρίας Σοφοκλέους γνώρισα τη μητέρα του Γιάννη. Χωρίς την πολύτιμη καθοδήγηση της Χριστιάνας Σοφοκλέους και την εμπειρία και ενθάρρυνση της μητέρας του Γιάννη, θα ήμουν ακόμα στο σκοτάδι ως προς τον ορισμό της δυσλεξίας.
Δεν θα αναλύσω τι πιστεύω ότι είναι η δυσλεξία. Η πρακτική μου εμπειρία μού έχει αποδείξει ότι αυτοί οι μαθητές δεν έχουν αναπηρία εκμάθησης. Μαθαίνουν εξαιρετικά καλά όταν συνεργάζομαι μαζί τους βρίσκοντας τρόπους που ταιριάζουν στις ανάγκες εκμάθησής τους. Πιστεύω στην προσωπική μου εμπειρία και δεν έχω τυφλή εμπιστοσύνη στις γνώμες των ειδικών χωρίς τη δική μου διερεύνηση της αλήθειας. Εάν κάποιος θέλει να διαβάσει μια εναλλακτική θέση ως προς το τι σημαίνει να είσαι δυσλεξικός, αυτό το άρθρο είναι ένα καλό σημείο αρχής.
Έτσι επιτέλους ο Γιάννης ήταν έτοιμος να μάθει Αγγλικά. Και πάλι έπρεπε να ξεκινήσω από την αρχή. Δεν τον ήξερα. Έπρεπε να μάθω πώς λειτουργεί. Για άλλη μια φορά, μέσω της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και συνεργασίας, δημιουργήσαμε μια εφικτή και αποτελεσματική μέθοδο. Και δεν υπάρχει μέθοδος πρότυπο. Η διδασκαλία γενικότερα χρειάζεται συνεχή επαγρύπνηση, ευελιξία, καθώς και αναζήτηση νέων μεθόδων απασχόλησης στη μάθηση. Είναι σαν χορός. Είναι πολύ βαρετό να κάνεις συνεχώς τα ίδια βήματα. Ο αυτοσχεδιασμός, η δημιουργικότητα και η ελεύθερη έκφραση είναι τα απαιτούμενα για την χαρά της αξιοποίησης. Στην αρχή, ο Γιάννης αρνιόταν να γράφει ή να διαβάζει, έτσι, αντί να τον εξαναγκάσω, χρησιμοποίησα τον υπολογιστή με εικόνες και καταγραφή φωνής. Χρησιμοποιώ αυτήν τη μέθοδο εδώ και ένα χρόνο και πρόσφατα, τον καλόπιασα σιγά-σιγά να γράφει. Μέχρι στιγμής, ο Γιάννης έχει βελτιώσει κατά πολύ την ορθογραφία του μαθαίνοντας φωνήματα.
Ο Γιάννης έχει πειστεί ότι δεν μπορεί ούτε να διαβάσει ούτε να γράψει …επειδή έτσι λένε οι ειδικοί. Γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν έχω ειδικευτεί. «Είμαι δυσλεξικός… δεν το καταλαβαίνετε;» Αυτή είναι η δικαιολογία του Γιάννη… αλλά όχι για πολύ. Έχει αρχίσει να γράφει προτάσεις -και δεν μπερδεύει τις λέξεις όταν διαβάζει… εφόσον έχει εξοικειωθεί με τις εκφράσεις και τις λέξεις και γνωρίζει πώς να τις χρησιμοποιεί. Εάν συναντά μια λέξη που δεν έχει ξαναδεί, δεν μπορεί να την προφέρει σωστά, αλλά όταν η λέξη σχετίζεται με αυτό που τον ενδιαφέρει και συνειδητοποιεί τον τρόπο χρήσης του, την αναγνωρίζει εύκολα στο κείμενο και να τη γράφει σωστά.

Θεοδώρα: «Δεν είμαι δυσλεξική. Μην λες ότι είμαι χαζή.»

Η Θεοδώρα είναι δώδεκα χρονών. Είναι αθλητική, ψηλή και λεπτή με όμορφο, καθαρό, διαπεραστικό βλέμμα γεμάτο όνειρα. Θέλει να ταξιδέψει. Είναι στο πρώτο έτος του γυμνασίου. Όταν ανέλαβα τη Θεοδώρα ως μαθήτρια, η μητέρα της αγνοούσε ότι λειτουργούσε κυρίως μέσω του «δεξιού ημισφαιρίου»… ότι, όπως θα λέγανε οι ειδικοί, είναι δυσλεξική. Είχα καταλάβει τις ενδείξεις από την πρώτη στιγμή, αλλά προτίμησα να περιμένω λίγες εβδομάδες για να μάθω περισσότερα γι’ αυτήν. Στο τέλος, η Θεοδώρα διαγνώστηκε επίσημα από ένα ινστιτούτο ως δυσλεξική και είπαν στη μητέρα της ότι με ένα σύστημα μαθημάτων που θα κόστιζε μια περιουσία, η Θεοδώρα θα μπορούσε να διορθωθεί. Ευτυχώς, η μητέρα της Θεοδώρας δεν πιστεύει ότι η δυσλεξία είναι πρόβλημα και διαπιστώνει ότι αν στην κόρη της παρέχονται οι κατάλληλες συνθήκες, μαθαίνει το ίδιο καλά με μη δυσλεξικούς μαθητές.
Άτομα με υπερίσχυση του δεξιού ημισφαιρίου του εγκεφάλου τείνουν να βλέπουν ολόκληρη την εικόνα χωρίς να εστιάζονται στις λεπτομέρειες. Παρατηρούσα ότι όταν η Θεοδώρα είχε ένα κείμενο μπροστά της, το διάβαζε γρήγορα αναφέροντας αυτό που υπόθετε ότι έλεγε.
Επίσης φαίνεται να υπάρχει έντονη τάση απόρριψης από τη μνήμη τους για οποιαδήποτε πληροφορία που δεν είναι άμεσα χρήσιμη. Προσωπικά, αυτό το βρίσκω ιδιαίτερα χρήσιμο. Γιατί να απομνημονεύσει κάτι όταν δεν υπάρχει η ευκαιρία να εφαρμοστεί και στην πράξη, να το ζήσει, να υπάρχει πραγματική εμπειρία;
Ωστόσο, το εκπαιδευτικό σύστημα δεν βασίζεται στην πρακτική εμπειρία.
Έτσι συνειδητοποίησα ότι η πρακτική λύση δεν ήταν η εφαρμογή κάποιας επιστημονικής μεθόδου όπως αυτές που αναφέρονται από τους ειδικούς, χρησιμοποιώντας εικόνες και πλαστελίνη και σχηματίζοντας λέξεις, για παράδειγμα. Κάποτε, όταν της πρότεινα τη χρήση καρτών και πλαστελίνη, μου απάντησε με έντονο βλέμμα: «Μα, δεν είμαι μωρό ξέρεις!» Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο. Έτσι, την έπεισα σιγά-σιγά να διαβάσει ένα κείμενο λέξη προς λέξη με προσοχή στις λεπτομέρειες, χωρίς να υποθέτει τι θα ήταν το μήνυμα. Για να γίνει αυτό, δεδομένου ότι οι πληροφορίες αυτές δεν μπορούν να εφαρμοστούν σε πραγματικό χρόνο, πρέπει να βρω τρόπους να βοηθήσω τη Θεοδώρα να συσχετίσει τις πληροφορίες αυτές με καταστάσεις στη ζωή της και αν δεν είναι εφικτό, αυτοσχεδιάζουμε. Για παράδειγμα διαβάζαμε μία παράγραφο σε ένα δωμάτιο και μιαν άλλη σε κάποιο άλλο δωμάτιο. Με αυτόν τον τρόπο, αλλάζοντας τοποθεσία, η Θεοδώρα μπορεί να θυμάται το μέρος που βρισκόταν όταν διάβασε ορισμένες πληροφορίες και η ανάμνηση της τοποθεσίας τη βοηθά στην ανάκλησή αυτών των πληροφοριών.
Ωστόσο, η Θεοδώρα θέλει επίσης να κάνει πράγματα όπως τα κάνουν τα μη δυσλεξικά παιδιά. Το αποτέλεσμα; Μπορεί! Η Θεοδώρα έχει αντιληφθεί μόνη της ότι μπορεί να δώσει προσοχή στις λεπτομέρειες ενός κειμένου, όταν είναι αποφασισμένη να το κάνει και είναι απόλυτα ικανοποιημένη ότι μπορεί να καταλάβει επιτέλους τα μαθήματα αγγλικών από το σχολείο. Επέλεξε τον δικό της τρόπο. Το μόνο που έκανα ήταν να της δώσω τον χώρο για να το βρει. Αρνείται να δεχθεί την ετικέτα δυσλεξική, διότι γνωρίζει πολύ καλά την κοινή παρανόηση που κυριαρχεί για το θέμα αυτό. Οι άνθρωποι τείνουν να πιστεύουν ότι τα δυσλεξικά παιδιά, ουσιαστικά, είναι χαζά.

Σταύρος: «Είμαι τυχερός που έχω δυσλεξία!»

Ο Σταύρος είναι ένας επιχειρηματίας 46 ετών. Μου ζήτησε να τον βοηθήσω να βελτιώσει τα αγγλικά του, επειδή έπρεπε να δυναμώσει την επικοινωνία του με επιχειρηματίες στο εξωτερικό - και μαντέψτε! Είναι και δυσλεξικός! Στα πρώτα δύο μαθήματα, ένιωσα τον δισταγμό του για να διαβάσει και να γράψει. Επειδή είναι ενήλικος, τον ρώτησα εάν είχε δυσκολίες ανάγνωσης και γραφής στο σχολείο και απάντησε θετικά. Στη συνέχεια τον ρώτησα αν ποτέ του λέγανε ότι μπορεί να είναι δυσλεξικός. Η απάντησή του ήταν:
«Ναι! Έχω δυσλεξία! Εδώ που τα λέμε, είμαι τυχερός που έχω δυσλεξία! Η δυσλεξία μου έχει βοηθήσει να γίνω ο επιτυχημένος επιχειρηματίας που είμαι. Βοήθησε να βρω τον δικό μου τρόπο επίτευξης και επιτυχίας. Νιώθω ξεχωριστός και με αντιληπτικές ικανότητες που τα άτομα χωρίς δυσλεξία δεν κατέχουν».
Η καρδιά μου άνοιξε διάπλατα στον άνθρωπο αυτό.
Δεν χρειάζεται να πω περισσότερα. Είναι ζωντανή απόδειξη ότι η δυσλεξία ΔΕΝ είναι αναπηρία. Είναι απλώς μια διαφορετική αντίληψη των πραγμάτων.
Τώρα διδάσκω αγγλικά και στον πεντάχρονο γιό του, στον οποίο κυριαρχεί επίσης το δεξιό ημισφαίριο και είναι ένας λαμπρός άνθρωπος.

Τι έχω μάθει μέχρι τώρα;

Αγαπημένο παράθεμα της δασκάλας μου είναι του Άλμπερτ Αϊνστάιν όταν είπε «Ποτέ δεν διδάσκω τους μαθητές μου, απλώς προσπαθώ να παρέχω τις προϋποθέσεις στις οποίες μπορούν να μαθαίνουν». Η εμπειρία μου μέχρι στιγμής μού έχει δείξει ότι δύο άνθρωποι δεν είναι ποτέ ίδιοι και δεν υπάρχει πρότυπο διδασκαλικής μεθοδολογίας, το οποίο να δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες εκμάθησης. Η μάθηση είναι μια εξελισσόμενη εμπειρία μέσω δημιουργικότητας και η διδασκαλία πρέπει να ανταποκρίνεται σε αυτή την εμπειρία.
Θεωρώ ότι είναι λυπηρό, ή θα έπρεπε να πω τραγικό το γεγονός ότι, στην Ελλάδα τουλάχιστον, η διδασκαλία αντλεί ελάχιστα από την πηγή της δημιουργικότητας, που είναι το δεξιό ημισφαίριο. Είναι σαν να έχει σκοπό να φυλακίσει και να κρυσταλλώσει τη διαδικασία εκμάθησης σε ένα στάσιμο και άχαρο πλαίσιο, μια νοοτροπία ενός μεγέθους για όλους, σαν μια προσπάθεια εκπαίδευσης των μαθητών ώστε να γίνουν ρομποτικοί και αδιάφοροι.
Παραδέχομαι ότι μάς έχουν καταφέρει να πιστεύουμε ότι αυτό το πλαίσιο είναι το μόνο δυνατό για ένα σχολείο που έχει 300 μαθητές. Αλλά και πάλι πιστεύω ότι δεν είναι αλήθεια. Πρέπει να υπάρχουν άλλοι λόγοι που δεν θέλουμε να ασχοληθούμε με την ανάπτυξη αυτού του πλαισίου και είναι πλέον στο χέρι του καθενός από μας να αναλάβει την ευθύνη για να το κατανοήσουμε αυτό.
Αυτή είναι η εμπειρία μου μέχρι στιγμής. Αλλά έχω τόσα πολλά να μάθω ακόμα. Είχα την τύχη να διδάξω επτά μαθητές με κυρίαρχο δεξιό ημισφαίριο.

Δήμητρα Τερέζα Τσακίρογλου    


Enseignement de l’anglais à des élèves dyslexiques

Par coïncidence, durant une période de trois mois, dans le courant de l’année 2010, j’ai eu la chance exceptionnelle de rencontrer et de prendre en charge 7 nouveaux élèves, totalement indépendants les uns des autres, mais groupés sous la même étiquette de dyslexique.
Je m’appelle Dimitra-Teresa Tsakiroglou. Je suis traductrice indépendante et professeur d’anglais.

Je ne vais pas m’attarder sur la dyslexie. Il y a tellement de livres, recherches, études, opinions, conceptions sur le sujet alors que personnellement ne n’ai trouvé aucune définition ou explication qui répondrait à ma propre expérience, ni aucune aide véritable et pratique pour m’assister dans la façon d’enseigner à des enfants affectés de signes caractéristiques de la dyslexie.

Ce que vous lirez est le récit de mon expérience personnelle d’enseignement à ces élèves spécifiques. Je n’avais aucun entrainement antérieur, ni ne suis titulaire d’études scientifiques ou académiques sur le sujet. Ce que je décris pourrait être contesté par un spécialiste. Mais mon expérience personnelle véritable ne peut être contestée.

J’ai vu les parents dont les enfants ont été diagnostiqués souffrant de dyslexie être envahis par un sentiment de tristesse et de désespoir.
De même les enseignants qui découvrent ou sont informés qu’un de leurs élèves est dyslexique, sont envahis par un sentiment de malaise et d’évaluation des difficultés que représente le contact avec l’élève. Ils se demandent également s’ils auront le temps et les qualités nécessaires.
Ce sont des réactions naturelles puisque on nous a toujours appris qu’être dyslexique c’est être incapacité, handicapé.
J’ai choisi de parler de quatre de mes sept élèves, non parce que les autres trois ne sont pas également exceptionnels, mais parce que leur historie est très similaire à celle des quatre dont je vais vous parler.

J’espère que mon expérience pourra vous être utile.

Hélène « Continue à nager, nage, nage, nage encore ! »

Le cas d’Hélène pourrait parfaitement être comparé à Dory dans Le Monde de Nemo. C’est une fillette de 12 ans pétillante, joyeuse et décidée. Grande de taille, ravissante avec de longs cheveux sombres et de grands yeux marron, elle vous offre un merveilleux sourire qui vous met instantanément de bonne humeur… si toutefois vous avez su obtenir sa confiance. Et elle a de bonnes raisons de ne par l’accorder à tout le monde.
Hélène a été officiellement diagnostiquée par des spécialistes du Ministère de la Santé comme souffrant d’une forme de dyslexie caractérisée par une perte de mémoire à court terme. Ils ont même verbalement informé sa mère qu’elle serait probablement légèrement « retardée ».
Hélène fait irruption dans ma classe avec confiance, et détermination. Elle ne me laisse par le temps de trainer sur mes propres pensées, agendas et problèmes personnels. Je me surprends parfois craignant son arrivée, étant tellement plongée dans mes propres idées noires et préférant rester seule à lécher mes plaies dans mon coin. Mais non ! Elle est capable de sonner sans lever son doigt pendant 30 secondes et monter bruyamment les escaliers avec détermination. Elle annonce : « Je suis là ». Son appel au devoir est plein d’entrain. Elle est dynamiquement présente, sait exactement ce qu’elle veut et comment l’obtenir. Elle est contagieusement joyeuse et énergique. Elle va directement au tableau et dit : « Commençons ! Laissez-moi vous montrer ce que j’ai appris ». Si ce comportement est celui d’une personne « légèrement retardée » hé bien ! Pourquoi pas ! Je ne sais pas qui serait assez fou pour refuser ce retard. En fait… je le sais, mais passons !
Enseigner l’anglais à une élève souffrant de perte de mémoire à court terme est incontestablement une gageure. Mais après les premiers mois, j’ai commencé à croire que cela pourrait être vraiment considéré comme une bénédiction. Car comment pourrait-on être si heureux et joyeux si ce n’était en oubliant ce qui dérange, en éloignant de notre cerveau toute information inutile, en vivant le moment présent à plein rendement.

Hélène souffre peut-être de perte de mémoire à court terme ; mais à force d’observer sa façon d’apprendre, de noter ce qu’elle assimile et à quel moment, comme ce qu’elle élimine et à quel moment nous sommes arrivés à une méthode qui jusqu'à présent lui a permis de commencer à apprendre l’anglais. Les images et l’enregistrement vocal d’expressions et de mots anglais l’aident à s’en souvenir.

Elle a également exprimé le besoin de tout écrire sur le tableau en anglais et ensuite de traduire. Hélène n’a pas de difficulté à lire ou à écrire. La méthode choisie pourrait éventuellement être abandonnée plus tard car Hélène est un être humain qui évolue. Dernièrement elle a exprimé le besoin de donner son avis à propos du planning de la leçon. Nous nous asseyons côte à côte et décidons de la matière à apprendre. Par exemple, je choisis des phrases verbales et nous cherchons les images qui conviennent sur internet. Nous construisons graduellement ses capacités en langue anglaise, sans suivre un programme strict visant à obtenir un diplôme. En effet in ne s’agit pas d’obtenir un diplôme mais d’apprendre à communiquer en anglais. De plus il s’agit surtout de créer les conditions aptes à renforcer sa confiance en elle-même puisqu’elle est capable d’apprendre une langue étrangère. Avec une confiance réciproque, en s’écoutant mutuellement et travaillant ensemble il y a toujours une nouvelle méthode à trouver, à condition que l’intention du professeur de créer les meilleures conditions d’enseignement soit véritable.

Les enfants ressentent toujours la pureté de l’intention. Ne mésestimez par leur intuition. Nous avons quelques désappointements, mais quand toute la masse d’information absorbée peut-être un mois auparavant remonte soudainement à la surface, le phénomène me submerge de bonheur. Cela est son cadeau pour mes efforts, pour ne pas la juger, ne pas l’abandonner, pour croire en elle, pour ne pas la croire dyslexique et pour la voir comme elle est : Hélène, véritablement une petite fille comme les autres.

John: « Je suis celui que je crois être »

« Je suis dyslexique, donc je ne peux ni lire ni écrire ». Oui voilà l’excuse habituelle de John… Pas pour longtemps car si la situation dépend de lui, de mon coté je suis déterminée à ne pas le laisser s’y complaire.
Voyez-vous, l’enfance de John depuis l’âge de 6 ans jusqu’à ses 15 ans aujourd’hui, a été marqué de diagnostics, de traitements mais surtout de grosses déceptions. Le système a réussi à inculquer à John qu’il est déficient, qu’il souffre d’un problème, et qu’il n’est pas normal. Il est dyslexique. S’il confond les lettres de l’alphabet c’est parce qu’il a un problème. John crois maintenant qu’il ne peut pas « guérir ». Mais ce sentiment est du au fait qu’il n a pas réalisé qu’il n a pas besoin d’être guéri. Il ignore sa capacité de réaliser n’importe quoi s’il décide vraiment de le faire.
A un certain point la mère de John a tout de même réalisé l’étendue du dommage infligé à l’estime que John avait de lui-même après 9 ans d’efforts et de promesses visant à résoudre son problème.

Dans son désir de l’aider le mieux possible elle avait consulté chaque spécialiste professionnel et chaque institut existant en Grèce pour le rendre normal, comme tout le monde. Elle a fini par comprendre qu’au lieu d’être guéri il a été ébranlé, presque démoli, par des spécialistes qui en savaient plus que le commun des mortels, très fiers de leur conviction de la nécessité de soigner son handicap.

Tout d’un coup elle a décidé d’arracher son fils au système pour sauver le peu d’assurance qui lui restait. Elle a rétabli son espace, elle l’a laissé être celui qu’il est, et laissé être à l’aise avec lui-même. Elle a même décrit son expérience dans un article qui, d'après moi, devrait être lu par le plus possible de parents d'enfants dyslexiques ou pas.
Je considère qu’il est un des meilleurs révélateurs du mal occasionné par l’inquiétude, le sentiment d’alarme et les bonnes intentions des parents qui peuvent parfois les induire en erreur et finalement aboutir à entraver l’épanouissement de leurs enfants.
Revenons à John, qui un beau jour a décidé d’apprendre l’anglais parce qu’il était bloqué à un certain niveau d’un jeu électronique. La connaissance de l’anglais prenait une grande importance pour lui. Par coïncidence c’est à ce moment là que, suite à mes recherches d’une expérience vécue de dyslexie, j’ai rencontré sa mère. Simultanément mes recherches m’avaient également menée à un article écrit par Christiana Sophocleous, docteur en sciences médicales, consultante en enseignement alternatif qui est elle-même « dyslexique ».
Sans l’aide précieuse de Christiana et l’expérience et les encouragements de la mère de John, je serais encore dans le noir pour ce que la dyslexie est supposée être et ce qu’elle n’est vraiment pas. Je ne m’étendrais pas sur ce que je crois qu’elle est parce que pour moi elle n’existe pas. Mon expérience à ce jour m’a prouvé que ces élèves n’ont pas d’incapacité à l’étude.

Ils apprennent parfaitement bien lorsqu’avec leur coopération on trouve une façon d’apprendre qui s’adapte à leurs besoins. Je crois à mon expérience et à mes observations. Je refuse les conclusions toutes faites des spécialistes sans explorer la réalité moi-même. Si quelqu’un est intéressé à une vision alternative de ce que ressent véritablement un dyslexique, cet article est un bon point de départ.

John était donc disposé à apprendre l’anglais. Une fois de plus il me fallait repartir à zéro. Je ne savais rien de lui. Il me fallait découvrir ce qui le ferait réagir. Une fois de plus, grâce à la confiance mutuelle et la coopération nous avons réussi à créer une méthode qui fonctionne en ce moment. Car il n'y a pas de méthode unique standard. L’enseignement en général exige de la part des professeurs beaucoup de flexibilité et d'ouverture vers de nouvelles voies pour apprendre en s’amusant. Refaire les mêmes pas de danse continuellement est terriblement ennuyeux ! L’improvisation, la créativité et l’expression libre peuvent agrémenter l’effort et lui donner de la valeur.

Au début John refusait d’écrire et de lire ; au lieu de le forcer j’utilisais l’ordinateur avec des images et des voix enregistrées. Ayant utilisé cette méthode depuis un an je l’ai récemment, doucement et gentiment poussé à écrire. Il a déjà beaucoup amélioré son orthographe en ayant appris à distinguer les sons.

John est toujours convaincu qu’il ne peut ni lire ni écrire parce que les spécialistes le lui ont affirmé. Il a fort bien compris que je ne suis pas une spécialiste et il me rappelle souvent : « Je suis dyslexique… tu ne le vois donc pas ? » C’est encore son excuse… mais plus pour longtemps. Il a commence à écrire quelques phrases et il ne mélange pas les mots quand il lit un texte pourvu qu’il soit déjà familiarisé avec les expressions et les mots qu’il rencontre et qu’il sache comment s’en servir. S’il trouve un mot qu’il n’avait pas vu auparavant, il n’arrive pas à le prononcer correctement mais si ce même mot est associé avec ce qui l’intéresse et s’il comprend comment l’utiliser, il le reconnait facilement dans le texte et l’épelle correctement.

Théodora « Je ne suis pas dyslexique. Ne me traite pas de stupide »

Théodora a 12 ans. Élève de première classe du secondaire, de taille élancée, mince, athlétique avec des yeux clairs, pleins de rêves animés d’un regard perçant. Elle désire voyager dans le monde entier. Quand sa mère me l’a confiée, elle ignorait que sa fille fonctionnait presqu’exclusivement à partir de la partie droite de son cerveau. C’est-à-dire qu’elle était dyslexique comme disent les spécialistes. Je me suis aperçue immédiatement des signes caractéristiques qui témoignent de cette façon de penser et d’agir mais j’ai préféré attendre quelques semaines pour mieux la connaitre. Entre temps Théodora a été officiellement diagnostiquée dyslexique par un institut spécialisé. Sa mère a été informée qu’avec des leçons appropriées (et très coûteuses). Théodora pourrait être « guérie ». Heureusement la maman de Théodora ne pense pas que la dyslexie soit un véritable problème et elle comprend parfaitement que si sa fille est placée dans des conditions favorables elle peut apprendre les mêmes choses que les non-dyslexiques.
Les personnes à prédominance du lobe droit du cerveau ont tendance à voir l’image générale au détriment des détails. Je voyais parfaitement que devant un texte placé devant elle, Théodora y jetait un coup d’œil rapide et pouvait me faire part de quoi il traitait.
Ces personnes ont également tendance à chasser de leur mémoire toute information qui leur semble inutile sur le moment. Personnellement je trouve que c’est assez pratique : pourquoi mémoriser quelque chose que vous n’aurez pas l’occasion d’utiliser, d’expérimenter dans la vie réelle ?
Mais le système éducatif n’est malheureusement pas basé sur l’information donnée en temps réel ni sur l'expérience de la vie réelle.
Ainsi j’ai vite réalisé que la solution n’était pas d’appliquer une méthode scientifique indiquée par les spécialistes comme l’utilisation d’images et de pâte à modeler pour former des mots.
Ayant timidement essayé cette méthode je me suis vite faite rabrouer : « Je ne suis pas un bébé, tu sais ! » J’ai entendu le message cinq sur cinq. Sur quoi je l’ai gentiment poussée à lire un texte mot par mot, de bien remarquer les détails et d’éviter d’assumer à l’avance de quoi il s’agissait. Comme l’information lue ne pouvait pas être appliquée en temps réel, j’essayais d’aider Théodora à associer cette information à des situations de sa vie personnelle et si cela n’était pas possible nous improvisions. Il nous arrivait de lire un paragraphe dans une chambre et un autre paragraphe dans une autre chambre. De cette façon Théodora se souvenait où elle était quand elle avait lu une certaine information et cela lui permettait de se rappeler l’information.
Quoi qu’il en soit, Théodora veut aussi faire les choses de la même façon que les enfants « non-dyslexiques ! » et il s’est avéré qu’elle le peut ! Théodora a réalisé par elle-même qu’elle est capable de faire attention aux détails d’un texte si elle est déterminée à le faire et elle est extrêmement satisfaite de pouvoir enfin comprendre ses leçons d’anglais à l’école.
Elle a choisi sa propre voie. Je n’ai fait que lui laisser le champ libre pour la trouver. Elle refuse d’être traitée de « dyslexique » parce qu’elle connait la fausse conception que la plupart des gens ont en la matière c’est-a-dire qu’un enfant dyslexique est un enfant stupide.

Stavros « Pour moi, être dyslexique a été une bénédiction »

Stavros est un chef d’entreprise de 46 ans. Il m’a demandé de l’aider à améliorer son anglais pour mieux communiquer avec ses correspondants étrangers. Et surprise ! Il s’est avéré également dyslexique !
Durant les deux premières leçons j’avais observé qu’il évitait de lire ou d’écrire. Je lui ai demandé si à l’école il avait eu de la difficile avec la lecture et l’écriture et il m’a répondu affirmativement. Puis à ma question : vous a-t-on jamais dit que vous pourriez être dyslexique ? Sa réponse était

« Mais oui ! Je souffre de dyslexie mais c’est en fait une bénédiction. La dyslexie m’a aidé à réussir dans ma carrière de chef d’entreprise. Elle m’a permis de trouver des voies nouvelles pour réaliser mes projets. Je suis différent et capable de voir les choses dans une optique qui n’est pas offerte aux personnes non-dyslexiques ! »
Mon cœur s’est ouvert tout grand à cette merveilleuse personnalité. Faut-il en dire davantage ? Il est la preuve vivante que la dyslexie n’est pas un handicap : c’est une façon différente de percevoir les choses.
J’enseigne l’anglais à son fils de 5 ans : Adorable petit garçon avec également une prédominance du lobe cervical droit.

Qu’ai-je appris jusqu’ à présent ?

J’ai eu un professeur qui aimait citer Albert Einstein : « Je n’enseigne rien à mes élèves ; j’essaye seulement de leur fournir les conditions nécessaires pour apprendre. »
Mon expérience à ce jour m’a prouvé qu’il n’y a pas deux personnes identiques au monde et qu’il n’y a aucune méthodologie « standard » pour créer les conditions idéales d’étude et d’assimilation.
Apprendre est un processus évolutif et créatif – c’est pourquoi l’enseignement doit être assez souple pour correspondre à ce processus.
Il est triste et même tragique que, en Grèce du moins, l’enseignement utilise très peu la source de créativité qui justement se trouve dans le lobe cervical droit. Il semble, au contraire, vouloir s’enfermer et se cristalliser dans un cadre figé et stagnant, fait pour une de façon de penser « taille unique », comme s’il s’agissait de robotiser et désintéresser les élèves.
On nous a convaincu qu’un cadre souple et créatif ne pouvait être réalisé que dans une école limitée à 300 élèves. Mais malgré tout, je sens que cette façon de voir est fausse. Il y a probablement d’autres raisons pour lesquelles on ne veut pas la changer. Il faut pourtant que chacun de nous y réfléchisse et essaye d’en trouver les réponses.
Je vous ai rapporté mon expérience personnelle jusqu'à ce jour mais je sais qu’il y a encore beaucoup à apprendre. Je considère mes sept élèves avec leur prédominance du lobe cervical droit comme une véritable bénédiction !

Dimitra-Teresa Tsakiroglou    

© copyright 2012 all rights reserved