© copyright 2011 www.vandf.gr all rights reserved

insight

Ελληνικά Français

Rainwater – Harnessing Nature’s Gift

rainwater harvesting

Rainwater harvesting dates back to ancient times, with traditional methods remaining largely unchanged; knowledge passed down from generation to generation over millennia. On Alonissos, rainwater is essential to daily life and we are entirely dependent on it. With proper care and maybe a bit of luck regarding rainfall, our installation can serve our family’s needs and more, year-round. The master engineers who designed and built our system some 35 years ago had nothing more than perhaps a basic education, but even NASA would be hard-pressed to improve on their refined, yet extraordinarily simple work:

The main collector is the roof of the house: 150 square metres of traditional clay tiles. The water is collected with rain gutters and channelled to three small siphon tanks, which fill and drain from the top, removing leaves, mud and any other impurities, finally sending the water to an underground storage cistern, roughly 100 m3 in volume.

siphon tanks
siphon tanks

rain gutters
rain gutters

Another pair of reservoirs, 20 m3 each, built higher up on the hill actually provides the water, achieving 1 atm of pressure through simple gravity. These tanks share a horizontal concrete roof acting as the collector. Water again goes to two siphon tanks, but these are also filled with round beach pebbles which further improve filtering, before going into the reservoirs.

supply cisterns' siphon tanks
the supply cisterns' siphon tanks

supply cisterns' roof-collector
the supply cisterns' roof-collector


the supply cisterns
the supply cisterns

Pumping is only necessary to send water from the underground cistern under the house to the higher pair and is done as needed. We do use a final filter for our drinking water as a matter of habit, but we could probably use the water directly. It is already surprisingly clean and pure.

We have also installed outdoor kitchen sinks and showers to recycle water to the garden and environs whenever possible. Our washing machine does this too and a fourth, simpler water cistern without filters provides most of the water for garden upkeep.

Alonissos does have municipal waterworks, now largely using drilled wells in place of the rainwater formerly used, but water produced by such means is extremely hard due to the limestone-rich nature of the island’s geology. The owner of a house outside municipal centres would, aside from the usual costs, have to pay for installation of the pipeline necessary to bring the water. In our case and this is quite common, works would also have to be done to modify the original installation, which is now a happy-go-lucky mixture of galvanized steel and copper pipes. In the 0% electrolyte environment of rainwater, this is not a problem, but as many islanders will bitterly confirm, everything from pipes to boilers to central heating systems will break down rapidly and disastrously with such hard water. It tastes bad too.

No thank you, we’ll keep our rainwater!

- The V and F translation study and research group

Βρόχινο νερό – Ταμίευση του δώρου της φύσης

η συλλογή των όμβριων υδάτων

Η συλλογή των όμβριων υδάτων χρονολογείται από την αρχαιότητα, με παραδοσιακές μεθόδους οι οποίες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητες. Γνώση που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά εδώ και χιλιετίες. Στην Αλόννησο, το νερό της βροχής είναι απαραίτητο στην καθημερινή ζωή και εξαρτόμαστε πλήρως από αυτό. Με σωστή συντήρηση και λίγη τύχη βροχόπτωσης, η εγκατάστασή μας μπορεί να εξυπηρετήσει τις ανάγκες της οικογένειάς μας και των επισκεπτών όλον τον χρόνο. Οι πρωτομάστορες που σχεδίασαν και κατασκεύασαν το σύστημά μας πριν από 35 περίπου χρόνια ίσως να μην κατείχαν περισσότερο από τη βασική εκπαίδευση, αλλά ακόμη και οι ειδήμονες της NASA θα ζοριζόντουσαν να βελτιώσουν την εξευγενισμένη και ταυτόχρονα τόσο απλή εργασία τους:

Ο κύριος συλλέκτης είναι η σκεπή του σπιτιού: 150 τετραγωνικά μέτρα με παραδοσιακά κεραμίδια. Το βρόχινο νερό που συλλέγεται με υδρορροές διοχετεύεται σε τρία μικρά σιφώνια υδροληψίας, τα οποία αφού γεμίσουν, αδειάζουν από την επιφάνεια, κρατώντας φύλλα, λάσπη και τυχόν άλλες ξένες προσμείξεις. Το νερό καταλήγει σε μια υπόγεια δεξαμενή, με όγκο περίπου 100 m3.

σιφώνια υδροληψίας
σιφώνια υδροληψίας

υδρορροές
υδρορροές

Ένα άλλο ζεύγος δεξαμενών, 20 m3 η καθεμιά, χτισμένων ψηλότερα στο κτήμα, διοχετεύει το νερό προς κατανάλωση με απλή βαρύτητα, πετυχαίνοντας πίεση 1 ατμόσφαιρας. Αυτές οι δεξαμενές μοιράζονται μια οριζόντια τσιμεντένια σκεπή, η οποία λειτουργεί ως συλλέκτης βροχής. Η βροχή διοχετεύεται σε δυο σιφώνια υδροληψίας, τα οποία περιέχουν και βότσαλα, ενισχύοντας το φιλτράρισμα πριν το νερό καταλήξει στις δεξαμενές. Η άντληση χρειάζεται μόνο για αποστολή του συλλεγμένου νερού της υπόγειας δεξαμενής στο ζεύγος δεξαμενών και γίνεται ανάλογα με τις ανάγκες.

σιφώνια υδροληψίας των δεξαμενών παροχής
σιφώνια υδροληψίας των δεξαμενών παροχής

σκεπή συλλέκτη των δεξαμενών παροχής
σκεπή συλλέκτη των δεξαμενών παροχής


οι δεξαμενές παροχής
οι δεξαμενές παροχής

Η άντληση χρειάζεται μόνο για αποστολή του συλλεγμένου νερού της υπόγειας δεξαμενής στο ζεύγος δεξαμενών και γίνεται ανάλογα με τις ανάγκες.
Χρησιμοποιούμε ένα τελικό φίλτρο για το πόσιμο νερό, αλλά θα μπορούσαμε να το πιούμε και απευθείας. Είναι ήδη εκπληκτικά καθαρό.

Έχουμε επίσης εγκαταστήσει υπαίθριους νεροχύτες και ντουζιέρες για ανακύκλωση νερού προς τα φυτά του κήπου και τη γύρω χλωρίδα, όποτε είναι εφικτό. Τα νερά που αδειάζουν από το πλυντήριο κάνουν την ίδια δουλειά και μια τέταρτη, απλή δεξαμενή νερού χωρίς φίλτρα παρέχει το περισσότερο νερό στη συντήρηση του κήπου.

Η Αλόννησος διαθέτει δημοτική επιχείρηση ύδρευσης, η οποία σήμερα, ως επί το πλείστον, χρησιμοποιεί γεωτρήσεις αντί βρόχινο νερό όπως στο παρελθόν, αλλά το νερό αυτό είναι εξαιρετικά σκληρό λόγω του ασβεστολιθικού γεωλογικού χαρακτήρα της νήσου. Ένας ιδιοκτήτης εκτός δημοτικού υδρευτικού δικτύου, πέρα από τα συνήθη έξοδα, θα πληρώσει και για την απαραίτητη εγκατάσταση του υδροφόρου αγωγού. Στην περίπτωσή μας και αυτό συνηθίζεται πολύ, θα έπρεπε να γίνουν έργα τροποποίησης της αρχικής εγκατάστασης, που τώρα είναι ένα μείγμα σωλήνων γαλβανισμένου χάλυβα και χαλκού χωρίς κανένα πρόβλημα. Στο περιβάλλον του βρόχινου νερού, με 0% ηλεκτρολύτες, αυτό το μείγμα δεν αποτελεί πρόβλημα, ενώ, όπως πολλοί νησιώτες με πικρία επιβεβαιώνουν, τα πάντα, από σωλήνες μέχρι θερμοσίφωνες και συστήματα κεντρικής θέρμανσης, καταστρέφονται ταχύτατα και ολοσχερώς με το τόσο σκληρό νερό των γεωτρήσεων, που επιπλέον έχει και δυσάρεστη γεύση.

Όχι ευχαριστούμε δεν θα πάρουμε! Προτιμούμε να κρατήσουμε το βρόχινο νεράκι μας.

- H oμάδα μεταφραστικής μελέτης και έρευνας V and F

L’eau de pluie – Comment domestiquer ce cadeau de la nature

 le recueil de l’eau de pluie

Le recueil de l’eau de pluie remonte aux premières habitations conçues par l’homme devenu sédentaire dans les régions éloignées des cours d’eau. Les méthodes traditionnelles pour y parvenir ont peu changé passant de génération en génération. Sur l’île d’Alonissos l’eau de pluie est essentielle à notre vie quotidienne car les massions construites en dehors du périmètre municipal du port de Patitiri en sont totalement dépendantes. Grâce à un entretien régulier approprié et une météo bienveillante, notre installation suffit amplement à couvrir les besoins de notre famille. Cette installation conçue il y a près de 35 ans par des maçons locaux, véritables maitres dans leur métier, fonctionne encore merveilleusement bien. Des ingénieurs de la NASA pourraient difficilement améliorer ce système extrêmement simple réalisé par ces artisans qui à l’époque ne pouvaient accéder qu’à l’instruction rudimentaire du primaire. Leurs enfants et petits-enfants, munis de diplômes et de moyens techniques des plus modernes ne font toujours pas mieux !

Le collecteur principal est le toit même de notre maison. Il est couvert de 150 m2 de tuiles, entouré de gouttières qui canalisent l’eau vers trois petits récepteurs du transit munis de siphons qui permettent à l’eau décantée de pénétrer dans une grande citerne souterraine de 100 m3.

petits réservoirs transitoires à siphon
petits réservoirs transitoires à siphon

gouttières
gouttières

Une double citerne de 40 m3 construite sur la partie supérieure de notre terrain fournit l’eau à la maison à une pression d’environ 1 atmosphère par simple gravité. Le toit en béton de ces citernes sert également de collecteur à l’eau de pluie qui y pénètre en passant par de petits réservoirs-filtres munis de siphons et remplis de 3 couches de galets séparés par des filets retenant ainsi le maximum d’impuretés.

réservoirs à siphon des citernes de débit
réservoirs à siphon des citernes de débit

toit collecteur des citernes de débit
toit collecteur des citernes de débit


citernes de débit
citernes de débit

Ces citernes supérieures sont alimentées au rythme de la consommation par une pompe qui leur envoie l’eau stockée dans la citerne souterraine. Nous filtrons l’eau que nous buvons à l’aide d’un filtre spécial mais elle pourrait probablement être bue directement sans danger.

La quantité d’eau à notre disposition étant limitée par la pluviométrie locale et le volume de nos citernes, nous sommes devenus très attentifs à en éviter le gaspillage et à en assurer un recyclage partiel. C’est ainsi que des éviers et douches d’été sont installés à l’extérieur de la maison permettant l’arrosage direct de nos terrasses. Notre machine à laver elle aussi fait profiter nos yuccas de son eau agrémentée de potassium dont ils sont apparemment friands ! Une autre petite citerne récupère la pluie qui ruisselle sur une allée et sert uniquement à l’arrosage. Sans être filtrée elle apporte à notre terrain de garrigue un petit supplément de terre forestière dont il a tant besoin.

La municipalité d’Alonissos dispose d’un système de distribution de l’eau. Celle-ci provient actuellement de forages en remplacement de l’eau de pluie utilisée traditionnellement mais qui s’était avérée insuffisante. Le sol de l’île étant constitué de roche calcaire l’eau obtenue est excessivement calcaire. Pour le moment le réseau municipal est limité aux trois agglomérations principales de l’ile : Patitiri, Votsi et le Vieux village. Les propriétaires de maisons construites en dehors de ce réseau devraient payer les frais de rattachement (souvent plusieurs kilomètres de tuyaux) si un jour ils décidaient de les alimenter en eau municipale, ne serait-ce que pour compléter leur réserve d’eau de pluie. Mais une telle décision risquerait d’occasionner de sérieux dégâts sur une plomberie existante prévue pour une eau de pluie totalement dépourvue d’électrolytes, en général mélangeant allègrement des tuyaux d’acier galvanisés à des tuyaux de cuivre. Plusieurs habitants de l’ile pourraient confirmer les dommages causés dans leurs maisons, dans leur salles de bains, cuisines, chauffages etc. après l’introduction de l’eau de forage qui de plus n’est pas agréable à boire. Nous sommes donc décidés à garder notre eau de pluie malgré les contraintes que nous devons nous imposer : pas de gaspillage, et nettoyage régulier des filtres et des citernes.

Et sans contrainte ne pas oublier une nourriture riche en légumes et fruits pour remplacer les suppléments minéraux qui manquent à l’eau de pluie !

- Le groupe d’étude et de recherche pour la traduction V and F